Временная структура информационных процессов в избранных

Struktura czasowa procesów informacyjnych w wybranych sportach walki

Jakość zachowań motorycznych zależy w znacznej mierze od sprawności procesów postrzegania. Istotą postrzegania/percepcji/ jest odbiór poprzez system receptorów czuciowych informacji płynących ze środowiska zewnętrznego. Proces postrzegania zachodzi zatem w dwóch zasadniczych częściach-etapach. Pierwszy polega na takiej organizacji informacji czuciowych by dotarły one do właściwych obszarów kory mózgowej. Drugi umożliwia ocenę znaczenia i zinterpretowanie jakości postrzeganych informacji. W badaniach eksperymentalnych stosuje się różne typy zadań wywołujących swoiste procesy poznawcze w wyniku przetworzenia /decode/ informacji docierających ze środowiska zewnętrznego. Według Proctor, Dutta /1995/ składowymi decydującymi o jakości procesów postrzegania są cztery poziomy: wykrycie bodźca /detection/, różnicowanie, rozpoznanie oraz identyfikacja. Termin detekcji pojawiał się w dotychczasowych badaniach jedynie w kontekście wykrywania bodźców wizualnych. Aktualnie uważa się, że odnosi się on także do symulacji akustycznej i czuciowej. Zadaniem tej fazy procesu postrzegania jest określenie kiedy pojawił się dowolny bodziec. Trening sportowy umożliwia obniżenie tego progu i zwiększa indywidualnie zdolności wykrywania sygnałów. W sporcie zdolności właściwej detekcji sygnałów najlepiej ilustrują reakcje sędziów w grach zespołowych i sportach walki od których zależy zaliczenie np. ciosu, trafienia lub ukaranie zawodnika za działania niezgodne z regulaminem starcia sportowego. Większość działań taktycznych w sportach walki rozpoczyna się od rozpoznania wstępnych sygnałów zamiarów przeciwnika i w dalszych etapach przeciwdziałania in adekwatnymi działaniami technicznymi. Poziomem zadań postrzeżeniowych jest różnicowanie rodzajów stymulacji. Zadaniem badanego jest zwykle dokonanie oceny siły bodźców oraz porównania ich jakości. Przykładem mogą być działania szermierzy, którzy muszą ocenić siłę nacisku i miejsce odbicia lub wiązania swojej klingi by przeciwdziałać odpowiednimi akcjami technicznymi na broń przeciwnika. Poziom rozpoznania łączy w sobie większą komplikację procesu postrzegania. Chodzi w nim zarówno o wykrycie, jak i różnicowanie przychodzących sygnałów. Zadania te maja już charakter nauczania motorycznego, bowiem badani zawodnicy aby rozpoznać właściwy sygnał spośród podobnych ruchów już wcześniej musieli je widzieć i ćwiczyć odpowiednie reakcje motoryczne. Ten typ postrzegania jest kluczowy w większości dyscyplin sportowych i stanowi swoisty prototyp umiejętności ruchowych i techniki sportowej.  Umiejętność rozpoznawania sygnałów jest warunkiem łączenia sekwencji ruchów wg ustalonej kolejności i pozwala na właściwą koordynację działań kończyn górnych i dolnych, tak ważna w sportach walki /boksie, karate, szermierce, taekwondo i inne/. Najwyższym poziomem procesów postrzeżeniowych jest identyfikacja.