Испанская Голубая дивизия в России 1941-45 [список]

"Błękitna Dywizja krew Hiszpanów przelana w Rosji 1941-1945" tytuł oryginału La División Azul :Sangre española en Rusia, 1941-1945

Xavier Moreno Julia

Wydawnictwo: Atena

Tłumaczenie: Mariusz Malinowski

Objętość: str. 482 s., [12] s. tabl.

ISBN: 83-922460-2-0

Wydanie: 1 z 2009

Błękitna Dywizja to zagadnienie istotne dla zrozumienia dziejów frankizmu, które w niewielkim tylko stopniu zostało opracowane przez historyków. Wśród bez mała setki tytułów poświęconym jednostce królują autobiografie i powieści. Prezentowane studium nie pomija wątków militarnych, ale stara się ukazać różne inne aspekty, rn.in. kontekst polityczny, konflikt interesów Falangi i armii, rolę rządu w powstaniu formacji, reakcje międzynarodowe na jej utworzenie, towarzyszące jej manewry dyplomatyczne, użyteczność ideologiczną ekspedycji, postawy mediów. Oprócz zagadnień politycznych i militarnych poruszone zostały również kwestie gospodarcze i społeczne, o których do tej pory napisano niewiele, jak np. o niedostatkach życia na froncie, losach rannych, inwalidów i jeńców, o organizacji pomocy materialnej społeczeństwa dla przebywających na froncie czy o świadczeniach dla kombatantów.

Kompleksowe przedstawienie tematu Błękitnej Dywizji jest przedsięwzięciem trudnym, przede wszystkim z uwagi na różnorodność wątków i kryteriów, jakie mogą znaleźć zastosowanie w procesie badawczym. Wychodząc od statystyki należy podkreślić, że na ok. 40 tysięcy członków jednostki połowa przypłaciła udział w wojnie życiem lub zdrowiem, setki spędziły wiele lat w niewoli. Wiele hiszpańskich rodzin ma też w swym gronie kogoś, kto walczył na  froncie wschodnim, a niektórzy z uczestników walk do dziś otrzymują rentę (z Madrytu lub Berlina). Dywizja, była zjawiskiem interesującym z socjologicznego punktu widzenia - różnorodność motywacji ochotników miała się w przyszłości okazać źródłem narastających Konfliktów. Jej wyekwipowanie stanowiło spore obciążenie dla zrujnowanego kraju. Nie podlega dyskusji znaczenie polityczne Dywizji. W 1941 r. pojawienie się Hiszpanów w szeregach triumfującego Wehrmachtu poprawiło jedynie wizerunek kraju, nadszarpnięty wahaniami Franco co do sposobu spłacenia długu zaciągniętego przez nacjonalistów u Hitlera podczas wojny domowej. W 1942 r, i 1943 r. było już inaczej - wycofujący się Niemcy z radością witali każdą pomoc zagraniczną. Tuż po wojnie Alianci wykorzystali Jednostkę jako koronny argument na rzecz wprowadzenia wobec Hiszpanii międzynarodowej blokady. Zimna wojna spowodowała jednak, że już wkrótce stała się ona atutem przy ubieganiu się o akcesję do bloku antykomunistycznego. Patrząc wreszcie z czysto wojskowego punktu widzenia, działalność wyznacza miarę udziału Hiszpanii w drugiej wojnie światowej.

Niniejsza książka nie ogranicza się do wewnątrzhiszpańskiej analizy zjawiska Błękitnej Dywizji. Jej istnienie wpisywało się również w szeroki kontekst hiszpańsko-niemieckich stosunków dyplomatycznych lat 1941-45. Relacje z Trzecią Rzeszą, które w okresie wczesnego frankizmu1 miały dla Hiszpanii fundamentalne znaczenie, ewoluowały wraz z wydarzeniami polityczno-militarnymi drugiej wojny świtowej. Początkowa euforia towarzysząca zwycięstwom Trzeciej Rzeszy (do jesieni 1942 r.) stopniowo, wraz z kolejnymi porażkami doznawanymi przez wojska niemieckie, przechodziła w dystans, by wreszcie (latem 1944 r.)zaowocować całkowitym zerwaniem. Na drugim planie rysowały się relacje z Aliantami, których intensywność była odwrotnie proporcjonalna do kontaktów z Hitlerem. Dlatego też narracja niniejszej książki rozpoczyna się od wprowadzenia w meandry polityczno-dyplomatycznych interakcji epoki wczesnego frankizmu, a rozwinięcie wątku gospodarczego i socjalnego pozwoliło z kolei na doprowadzenie jej do końca XX wieku.

Spis treści:

Wstęp 13

Od tłumacza 19

Wykaz skrótów 21

Część I. Antecedencje: Trzecia Rzesza, Franco, Falanga i armia 25

1. Tytułem wprowadzenia27

2. Falanga-armia rywalizacja germanofilów do maja 1941 r 37

3. Niemiecka dyplomacja w Hiszpanii 47

4. Niemcy i Hiszpania a wojna 59

5. Kryzys majowy 1941 r. w Hiszpanii w oczach dyplomatów niemieckich 70

6. Epilog kryzysu majowego - eliminacja Gerardo Salvadora Merino 83

Część II. Geneza 94

1. Inwazja na Związek Radziecki 97

2. Narodziny Błękitnej Dywizji 105

3. Pobór ochotników 121

4. Między Hiszpanią a Niemcami 140

Część III. Na froncie 157

1. Przed bitwą (lipiec-październik 1941 r.) 159

2. Na pierwszej linii 185

Część IV. Na tyłach 248

1. Przed bitwą (lipiec-październik 1941 r.) 251

2. Kampania w roku 1941 267

3. Wojna w roku 1942 274

4. Rok 1943 307

5. Demobilizacja 319

6. Błękitny Legion 331

7. Najemnicy-Apatrydzi 345

Część V. Cena funkcjonowania Błękitnej Dywizji 353

1. Koszty "ludzkie" 355

2. Błękitna Dywizja i opieka społeczna 392

3. Koszty materialne Błękitnej Dywizji 409

Wnioski. Znaczenie historyczne Błękitnej Dywizji 421

*** 423

Znaczenie Polityczne 424

Znaczenie Ekonomiczne 434

Znaczenie Militarne 436

Znaczenie Społeczne 442

Ludzie 446

Bibliografia 451

Indeks nazwisk 469

KSIĄŻKA JEST W STANIE BARDZO DOBRYM