Геральдика городов Великой Польши до конца XVIII века.

Heraldyka miast wielkopolskich do końca XVIII w.

[PRODUCENT]

Autor: Marek Adamczewski

Rok wydania: 2000

Liczba stron: 520

Okładka: twarda

Format: 17,5 cm x 24,5 cm

Uwaga - wgnieciony narożnik

Samorząd lokalny, funkcjonujący między innymi w postaci rad miejskich, kojarzy się zawsze ze swym zewnętrznym znamieniem, jakim jest herb. Marek Adamczewski w swej książce podjął się przedstawienia zasad, jakimi kierowano się w dawnej Rzeczypospolitej przy tworzeniu herbów miejskich. Ich różnorodność, zarówno w odniesieniu do znaków graficznych, jak i form oraz sposobów powstania, stała się przedmiotem badań Autora. Na kartach tej książki znajdzie Czytelnik ogromny materiał heraldyczny i sfragistyczny miast całej Wielkopolski.

Spis treści:

WSTĘP /3

Podstawa źródłowa /4

Nadania dla miast /4

Pieczęcie władz administracyjnych i sądowych /5

Inne /5

Literatura /6

TERMINOLOGIA HERALDYKI MIEJSKIEJ W ŚWIETLE ŹRÓDEŁ /8

Dokument władz zwierzchnich /8

Legenda pieczęci miejskiej /21

Produkcja kancelarii miejskiej /23

Herbarze, wiersze na herb miejski, widoki miast /23

NADANIE HERBU MIEJSKIEGO W ŚWIETLE DOKUMENTÓW /25

GENEZA I TREŚCI HERBÓW MIAST MONARSZYCH /32

Geneza i treści herbów miast stołecznych /32

Geneza i treści godeł miast monarszych nie pełniących funkcji administracyjnych /48

Manifestacja władzy zwierzchniej - Orzeł /48

Manifestacja władzy zwierzchniej - Orzeł z budowlami /55

Manifestacja władzy zwierzchniej - Orzeł z innymi przedmiotami /59

Manifestacja władzy zwierzchniej - połuorzeł, głowa Orła /60

Manifestacja władzy zwierzchniej - korona /64

Manifestacja władzy zwierzchniej - korona z innymi przedmiotami /64

Manifestacja władzy zwierzchniej - herb kujawskiej linii Piastów /65

Manifestacja władzy zwierzchniej - krzyż Jagiellonów /68

Manifestacja władzy zwierzchniej - herby królów elekcyjnych - Snopek Wazów, herb Wettynów, Ciołek Stanisława Augusta /69

Manifestacja samodzielności ośrodka - budowle /70

Manifestacja samodzielności ośrodka - znak mówiący /85

Manifestacja samodzielności ośrodka - litera miasta /88

Manifestacja samodzielności ośrodka - patron, treści religijne /88

Manifestacja samodzielności ośrodka - klucze /94

Manifestacja samodzielności ośrodka - informacje topograficzne /98

Manifestacja samodzielności ośrodka - personifikacja sprawiedliwości /99

Godła o nie znanej genezie i treści /100

Podsumowanie /101

GENEZA I TREŚCI MIAST KOŚCIELNYCH /103

Miasta arcybiskupstwa gnieźnieńskiego /103

Manifestacja władzy zwierzchniej - herb kapituły /103

Manifestacja władzy zwierzchniej - herb arcybiskupa /108

Manifestacja władzy zwierzchniej - cyfra arcybiskupa /108

Manifestacja samodzielności ośrodka - budowle miejskie /109

Miasta biskupstwa płockiego /110

Manifestacja treści religijnych /110

Miasta biskupstwa poznańskiego /111

Manifestacja władzy zwierzchniej - dwa skrzyżowane klucze i miecz /111

Manifestacja władzy zwierzchniej - dwa skrzyżowane klucze /115

Manifestacja władzy zwierzchniej - klucz /115

Manifestacja władzy zwierzchniej - patron kościoła poznańskiego /117

Manifestacja władzy zwierzchniej - herb rodowy biskupa /118

Manifestacja samodzielności ośrodka - patron lokalnej społeczności /120

Miasta biskupstwa krakowskiego /124

Manifestacja władzy zwierzchniej - herb kapituły /124

Manifestacja władzy zwierzchniej - święty patron właściciela /126

Miasta biskupstwa wrocławskiego /128

Manifestacja samodzielności ośrodka - znak mówiący /128

Manifestacja samodzielności ośrodka - budowle /129

Miasta biskupstwa wrocławskiego /133

Patron właściciela i patron lokalnej społeczności /133

Klasztor benedyktynów w Lubiniu /134

Klasztor benedyktynów w Mogilnie /136

Klasztor bożogrobców z Miechowa /137

Klasztor cystersów w Bledzewie /138

Klasztor cystersów w Koronowie /140

Klasztor cystersów w Lądzie /142

Klasztor cystersów w Łeknie /143

Klasztor cystersów w Przemęcie /143

Klasztor cystersów w Sulejowie /145

Klasztor kanoników regularnych w Trzemesznie /146

Klasztor norbertanek ze Strzelna /149

Podsumowanie /150

GENEZA I TREŚCI HERBÓW MIAST PRYWATNYCH /152

Symbole monarchy i państwa /152

Manifestacje władzy zwierzchniej /156

Manifestacja władzy samorządowej /192

Mury i budowle miejskie /192

Patron miasta, symbolika religijna /201

Identyfikacja ośrodka /212

Informacja typograficzna /212

Znak mówiący /217

Znak literowy /220

Godła o nie znanej genezie /222

Godła utworzone po 1795 r. /229

Brak podstawy wnioskowania /229

Podsumowanie /230

ELEMENTY HERBU MIEJSKIEGO /231

GODŁO /231

Podziały pola (tarczy) i zaszczytne figury geometryczne /233

Zaszczytne figury pochodne od figur geometrycznych /235

Figury naturalne /236

Człowiek /236

Zwierzęta i rośliny /240

Wszechświat, powierzchnia ziemi /243

Figury sztuczne /244

TARCZA /259

Tarcze w XIV i XV w. /264

Tarcze przełomu XV i XVI w. /265

Tarcze w okresie od połowy XVI do XVIII w. /267

Tarcze renesansowe /267

Tarcze barokowe /269

Tarcze rokokowe /270

Tarcze przełomu XVIII i XIX w. /271

Trwałość i zmienność kształtów tarczy /271

BARWY /273

ELEMENTY ZEWNĘTRZNE HERBU MIEJSKIEGO /281

FUNKCJE GODŁA MIEJSKIEGO /284

Funkcja identyfikacyjna treści godła miejskiego /286

Identyfikacja miasta /286

Identyfikacja właściciela /289

Funkcja prawno-ustrojowa /292

Funkcja upamiętniająca /296

Założyciela i właściciela /296

Zdarzenie w dziejach miasta /297

Funkcja propagandowa. Propaganda władzy /297

Funkcja religijna /298

UWAGI KOŃCOWE /301

ANEKS I

KATALOG PIECZĘCI I HERBÓW MIAST WIELKOPOLSKICH DO KOŃCA XVIII w. /305

ANEKS II

HERALDYZACJA GODEŁ MIAST WIELKOPOLSKICH DO KOŃCA XVIII w. /476

ANEKS III

MIASTA WIELKOPOLSKIE DO KOŃCA XVIII w. /489

WYKAZ SKRÓTÓW /499

SPIS TABEL /501

SPIS RYCIN /503

INDEKS GEOGRAFICZNY /507