Консолидация финансовой отчетности по МСФО –

Tytuł:  Konsolidacja sprawozdań finansowych według MSSF.

*Metody i korekty konsolidacyjne *Zbycia i nabycia *Sytuacje szczególne *Porównanie z ustawą o rachunkowości.

Wydanie trzecie, zmienione.

Autorzy:  Gierusz Anna, Gierusz Maciej.

Wydawca:  Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr Sp z o.o.

ISBN:  978-83-7804-965-4

Miejsce i rok wydania:  Gdańsk. 2023

Wydanie:  III

Ilość stron:  629

Format  B5

Opis

Wyjątkowa publikacja, która krok po kroku wyjaśnia zagadnienia związane z przygotowaniem skonsolidowanego sprawozdania finansowego według MSSF, prezentując jednocześnie różnice z polską ustawą o rachunkowości.

Łącząc w sobie szerokie spektrum zagadnień – od podstawowych definicji do kwestii bardzo specjalistycznych – będzie z pewnością cenną pozycją dla głównego księgowego i dyrektora finansowego, szczególnie w grupach kapitałowych. Opracowana została w taki sposób, że może stanowić zarówno podręcznik do samodzielnej nauki, jak i pomoc dydaktyczną przy prowadzeniu zajęć na studiach oraz przygotowujących do egzaminów zawodowych. Wielką zaletą publikacji jest połączenie teorii z praktyką.

Spis treści

Rozdział I

Wprowadzenie do konsolidacji sprawozdań finansowych . . . . . . . . . 11

Przyczyny sporządzania skonsolidowanych sprawozdań finansowych .. . . . . 11

Istota i zakres skonsolidowanego sprawozdania finansowego . . . . . . . 14

Podmioty nieobjęte konsolidacją . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32

Wyłączenia z procesu konsolidacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37

Zwolnienia z procesu konsolidacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38

Konsolidacja sprawozdań a polityka rachunkowości w ramach grupy .. . 39

Rozdział II

Wprowadzenie do konsolidacji metodą pełną (MSSF 10) . . . . . . . . . . 43

MSSF 10 jako źródło regulacji – podstawowe definicje . . . . . . . . . . 43

Aktywa netto i wartość firmy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45

Kapitały własne jednostki zależnej sprzed i po przejęciu . . . . . . . . . 49

Udziały niedające kontroli (UNK) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51

Przejęcia jednostek gospodarczych w trakcie okresu sprawozdawczego. 55

Wartość firmy i udziały niedające kontroli – wartość całkowita i proporcjonalna do udziałów .. . 58

Konsolidacja metodą pełną – podsumowanie zasad . . . . . . . . . . . . 62

Zadania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64

Rozdział III

Połączenia jednostek gospodarczych (MSSF 3) . . . . . . . . . . . . . . . . 71

Czym jest połączenie jednostek gospodarczych? . . . . . . . . . . . . . . 71

Aktywa netto na dzień przejęcia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74

MSSF 13 – Wycena w wartości godziwej . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76

Wartość godziwa identyfikowalnych aktywów netto . . . . . . . . . . . 77

Ustalanie wartości godziwej kosztu inwestycji . . . . . . . . . . . . . . . 86

Wpływ przeszacowań wynikających z MSSF 3 na kolejne okresy sprawozdawcze .. 96

Zadania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101

Metoda pełna – eliminacja transakcji w ramach grupy – ich wpływ

na poszczególne elementy sprawozdania finansowego (MSSF 10) . . . . 117

Istota transakcji w ramach grupy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117

Eliminacja wzajemnych rozrachunków . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118

Eliminacja transakcji sprzedaży zapasów . . . . . . . . . . . . . . . . . 122

Skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów . . . . . . . . 127

Eliminacja transakcji sprzedaży środków trwałych . . . . . . . . . . . . 131

Eliminacja transakcji sprzedaży usług w ramach grupy . . . . . . . . . 135

Dodatnia wartość firmy (goodwill) – utrata wartości . . . . . . . . . . . 135

Eliminacja odsetek od pożyczek oraz dywidend wypłaconych w ramach grupy . . 141

Zadania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147

Rozdział V

Ujmowanie udziałów metodą praw własności (MSR 28) . . . . . . . . . . 159

MSR 28. Podstawowe definicje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159

Ujmowanie udziałów metodą praw własności – sprawozdanie z sytuacji finansowej .. 160

Ujmowanie udziałów metodą praw własności – zysk na okazyjnym nabyciu . .. 163

Ujmowanie udziałów metodą praw własności – sprawozdanie z całkowitych dochodów. . 166

Eliminacja transakcji sprzedaży aktywów oraz świadczenia usług

„w górę” – od jednostki stowarzyszonej do znaczącego inwestora . . . . 169

Eliminacja transakcji sprzedaży aktywów oraz świadczenia usług

„w dół” – od znaczącego inwestora do jednostki stowarzyszonej . . . . 179

Metoda praw własności a MSSF 3 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187

Wypłata dywidend w metodzie praw własności . . . . . . . . . . . . . 189

Utrata wartości inwestycji w jednostkę stowarzyszoną . . . . . . . . . 192

Zadania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196

Rozdział VI

Wspólne ustalenia umowne (MSSF 11) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209

MSSF 11 jako źródło regulacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209

MSR 31 – podstawowe definicje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 210

Rodzaje wspólnych ustaleń umownych . . . . . . . . . . . . . . . . . . 214

Ujęcie księgowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216

Ujęcie proporcjonalnego udziału w aktywach, zobowiązaniach,

przychodach i kosztach – porównanie z metodą praw własności . . . . 222

Technika proporcjonalnego ujmowania udziału w aktywach, zobowiązaniach, przychodach i kosztach (metoda ujęcia proporcjonalnego) dla wspólnych działań . . . . . . . . . . . . . . . . 223

Metoda ujęcia proporcjonalnego (wspólne działania) a konsolidacja metodą pełną – porównanie. 226

Eliminacja transakcji pomiędzy wspólnikiem a wspólnym działaniem .. . . 229

Zadania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 242

Rozdział VII

Sprawozdanie z przepływów pieniężnych (MSR 7) . . . . . . . . . . . . . 251

Zasada kasowa a zasada memoriału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251

MSR 7 „Sprawozdanie z przepływów pieniężnych” – kluczowe definicje . .. 253

Sprawozdanie z przepływów pieniężnych – trzy rodzaje działalności .. . 256

Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych . . . . . . . 267

Przepływy pieniężne – alternatywne podejście . . . . . . . . . . . . . . 275

Zadania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 280

Rozdział VIII

Zasady przeliczania sprawozdań finansowych w walucie obcej (MSR 21). 293

Stosowanie waluty prezentacji innej niż waluta funkcjonalna – zasady przeliczania . . .. 297

Sprawozdanie z przepływów pieniężnych . . . . . . . . . . . . . . . . 309

Przeliczanie not objaśniających do sprawozdania finansowego . . . . . 313

Transakcje w ramach grupy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 316

Zadania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 318

Rozdział IX

Utrata wartości aktywów (MSR 36) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 329

Istota utraty wartości aktywów – MSR 36 . . . . . . . . . . . . . . . . . 329

Krok 1 – przesłanki świadczące o trwałej utracie wartości . . . . . . . . 330

Krok 2 – ustalanie wartości odzyskiwalnej aktywów . . . . . . . . . . . 332

Krok 3 – ujmowanie utraty wartości aktywów . . . . . . . . . . . . . . 339

Krok 4 – odwracanie odpisów z tytułu utraty wartości aktywów . . . . 340

Istota ośrodka wypracowującego gotówkę . . . . . . . . . . . . . . . . . 346

Metodologia testów na utratę wartości dla ośrodka wypracowującego środki pieniężne .. . 350

Rozliczanie trwałej utraty wartości aktywów w ramach ośrodka generującego gotówkę. . 356

Odwracanie odpisów z tytułu trwałej utraty wartości w ramach ośrodków wypracowujących gotówkę 360

Traktowanie części wartości firmy należącej do udziałowców mniejszościowych .. 362

Ujęcia utraty wartości firmy i wspólnych aktywów nieprzypisanych

do określonego ośrodka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 365

Zadania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 368

Rozdział X

Aktywa trwałe przeznaczone na sprzedaż oraz działalność

zaniechana (MSSF 5) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 377

Aktywa trwałe oraz grupy do zbycia klasyfikowane jako

przeznaczone na sprzedaż . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 378

Wycena . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 381

Prezentacja MSSF 5 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 384

Dodatkowe informacje do ujawnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 388

Działalność zaniechana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 389

Prezentacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 391

Korzyści z prezentacji działalności zaniechanej dla użytkowników sprawozdania finansowego . . 392

Zadania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 397

Rozdział XI

Konsolidacja w grupach kapitałowych obejmujących wiele podmiotów .. . 405

Własność a kontrola . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 405

Grupy rozrastające się w górę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 410

Grupy rozrastające się w dół . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 415

Grupy w kształcie litery D . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 420

Inne złożone struktury grup kapitałowych . . . . . . . . . . . . . . . . 425

Zadania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 432

Rozdział XII

Cząstkowe nabycia udziałów oraz związane z nimi zmiany metod konsolidacji .. . 443

Połączenia kilkuetapowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 443

Kilkuetapowe transakcje skutkujące relacją kontroli . . . . . . . . . . . 443

Inne warianty cząstkowych nabyć udziałów . . . . . . . . . . . . . . . 456

Zadania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 471

Rozdział XIII

Zbycie udziałów w konsolidowanych jednostkach oraz zmiany metod

konsolidacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 481

Zmniejszenie zaangażowania kapitałowego . . . . . . . . . . . . . . . . 481

Kilkuetapowe transakcje zbycia udziałów w sprawozdaniu

jednostkowym i skonsolidowanym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 481

Zamiana kontroli na wspólną kontrolę (wspólne działania) . . . . . . . 493

Domniemane zbycia udziałów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 505

Realizacja niezrealizowanych marż w ramach grupy w wyniku zbycia . .. 507

Zadania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 512

Rozdział XIV

Zagadnienia podatku odroczonego dotyczące skonsolidowanych sprawozdań finansowych (MSR 12) . . 525

Istota podatku odroczonego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 525

Podstawowe definicje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 529

Ustalanie wartości podatkowej aktywów i zobowiązań . . . . . . . . . 532

Podatek odroczony a skonsolidowane sprawozdania finansowe . . . . . 539

Podatek odroczony a ustalenie aktywów netto na dzień przejęcia . . . . 539

Straty podatkowe jednostki zależnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 541

Podatek odroczony a wartość firmy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 542

Zysk na okazyjnym nabyciu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 542

Podatek odroczony a niezrealizowane zyski i straty na transakcjach wewnątrzgrupowych . . 542

Podatek odroczony a zyski zatrzymane jednostek zależnych w ramach grupy kapitałowej .. 545

Podatek odroczony a przeliczanie sprawozdań finansowych na walutę prezentacji . .. . 546

Podatek odroczony a utrata wartości aktywów . . . . . . . . . . . . . . 547

Prezentacja podatku odroczonego w jednostkowych

i skonsolidowanych sprawozdaniach finansowych . . . . . . . . . . . 549

Zadania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 551

Rozdział XV

Standardy dotyczące ujawnień: transakcje z podmiotami

powiązanymi (MSR 24), segmenty działalności (MSSF 8), ujawnienia udziałów w innych jednostkach (MSSF 12). . 557

Transakcje z podmiotami powiązanymi (MSR 24) . . . . . . . . . . . . 557

Zakres ujawnień o transakcjach z podmiotami powiązanymi . . . . . . 560

Segmenty działalności (MSSF 8) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 567

Prezentacja informacji dotyczących segmentów oraz zakres ujawnień . .. . 578

Ujawnienia udziałów w innych jednostkach (MSSF 12) . . . . . . . . . 581

Istotne subiektywne oceny i założenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . 582

Inwestycje w jednostki zależne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 583

Udziały we wspólnych ustaleniach umownych oraz jednostkach stowarzyszonych .. . 585

Udziały w jednostkach strukturyzowanych niepodlegających konsolidacji .. . 586

Rozdział XVI

Porównanie zasad konsolidacji według Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej z ustawą o rachunkowości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 589

Kto sporządza sprawozdanie skonsolidowane według ustawy

o rachunkowości a kto według MSSF w Polsce . . . . . . . . . . . . . . 589

Wyłączenia z konsolidacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 592

Podstawowe definicje w świetle ustawy o rachunkowości . . . . . . . . 593

Ustalanie wartości firmy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 597

Odpisy amortyzacyjne a testy na utratę wartości firmy . . . . . . . . . 600

Korekta ceny nabycia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 602

Rozliczanie zysku na okazyjnym nabyciu / ujemnej wartości firmy . . . 606

Wycena udziałów niedających kontroli w bilansie . . . . . . . . . . . . 611

Wycena udziałów niedających kontroli w rachunku wyników . . . . . 613

Metoda łączenia udziałów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 614

Kilkuetapowe połączenie jednostek gospodarczych . . . . . . . . . . . 618

Zmiany udziału w jednostce zależnej bez utraty kontroli . . . . . . . . 619

Zadania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 624