Административно-правовые инструменты защиты

Administracyjnoprawne instrumenty ochrony socjalnej w Galicji doby autonomicznej

Elżbieta A. Maj

Księgarnia Akademicka

Kraków 2022

ISBN: 978-83-8138-748-4

liczba stron: 537

oprawa twarda

.

Opis wydawcy

.

Praca Administracyjnoprawne instrumenty ochrony socjalnej w Galicji doby autonomicznej jest efektem kilkuletnich badań źródłowych prowadzonych w Centralnym Państwowym Archiwum Historycznym Ukrainy we Lwowie, Archiwum Narodowym w Krakowie, Archiwum Państwowym w Katowicach i w Przemyślu. Przedmiotem procesu badawczego jest normatywny porządek administracyjnoprawny oraz jego realizacja przez administrację i podmioty społeczne uprawnione do działania w sferze ochrony socjalnej. Główne tezy badawcze skupiają się na roli ustawodawczej państwa austriackiego w kreowaniu polityki socjalnej oraz znaczeniu organów galicyjskich w urzeczywistnianiu ustroju socjalnego po 1861 r.

Rozprawa wchodzi od założeń myśli administracyjnej doby absolutyzmu oświeconego w Austrii i systemowych rozwiązań socjalnych tego okresu. Następnie, po omówieniu zmian ustrojowo-prawnych, jakie niosła idea państwa prawnego, analiza skupia się na szczegółach prawodawstwa socjalnego doby autonomicznej. Rozważania kończy przegląd rozwiązań socjalnych stosowanych w czasie I wojny światowej, który był niezwykle trudny nie tylko ze względu na szczególne potrzeby ludności, lecz także ograniczone możliwości ich zaspokajania. Z uwagi na szerokość ujęcia tematyki oraz przyjętą metodologię źródłową praca nie tylko wypełnia lukę badawczą, ale też na gruncie poczynionych uogólnień otwiera przestrzeń dla nowych badawczych dociekań. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………….

The inhabitants of Galicia, from the ethnic perspective, were partly Slavs, Moldovans, Germans, Armenians, Hungarians, Szeklers, Lipovans, Jews and Gypsies. Due to demographic factors, Galicia constituted a multinational, multicultural, multireligious, and – in consequence – multicoloured melting pot. This collectivity, or at least its portion, was also characterised by synonymous poverty determining life of many families. The subject of this work concerns the issue of administrative and legal instruments of the social protection of this poverty-stricken part of Galician people during the autonomous period in the years 1861-1918. The work results from source research, mainly archival, conducted for a few years, and it concentrates on a possibly broad view of the social protection within state and society frames. It focuses on material and legal aspects as well as system factors, selectively discussing trial issues. The social law is not formally distinguished among the branches of law, so the work has primarily an administrative and legal connotation which can be classified within the administrative law and its science.

.

Spis treści

.

Wykaz skrótów

Wprowadzenie

ROZDZIAŁ I. AUSTRIACKIE I GALICYJSKIE ROZWIĄZANIA SYSTEMOWE O CHARAKTERZE SOCJALNYM

1.1. Galicja w okresie przedautonomicznym

1.2. Galicja w dobie autonomicznej

1.3. Podsumowanie

ROZDZIAŁ II. OCHRONA SOCJALNA W NURCIE DOBROCZYNNOŚCI PUBLICZNEJ I PRYWATNEJ

2.1. Dobroczynność – rodzaje i charakterystyka

2.2. System zapomogowy jako instrument ochrony socjalnej

2.3. Rola zakładów dla ubogich w systemie ochrony socjalnej

2.4. Zwolnienia z danin publicznych jako uzupełniające instrumenty ochrony socjalnej

2.5. Rola organizacji dobroczynnych w systemie ochrony socjalnej

2.6. Środki dowodowe w systemie ochrony socjalnej

2.7. Podsumowanie

ROZDZIAŁ III. UBEZPIECZENIA JAKO INSTRUMENTY OCHRONY SOCJALNEJ

3.1. Ubezpieczenia wypadkowe

3.2. Ubezpieczenie chorobowe

3.3. Ubezpieczenia społeczne

3.4. Ubezpieczenia asekuracyjne

3.5. Kasy oszczędności

3.6. Podsumowanie

ROZDZIAŁ IV. INSTRUMENTY OCHRONY SOCJALNEJ DZIECI

4.1. Status prawny dziecka

4.2. Ochrona dzieci nieślubnych

4.3. Ogródki, ochronki i żłobki dla dzieci

4.4. Ochrona sierot

4.5. Ochrona podrzutków

4.6. Ochrona dzieci przed wyzyskiem fizycznym

4.7. Organizacje dobroczynne w systemie ochrony socjalnej dzieci

4.8. Podsumowanie

ROZDZIAŁ V. INSTRUMENTY OCHRONY SOCJALNEJ OSOB NAJSŁABSZYCH, NIESAMODZIELNYCH I NIEDOŁĘŻNYCH

5.1. Pozycja prawna kobiet i sposoby ich socjalnego wsparcia

5.2. Ochrona starców

5.3. Ochrona osób niedołężnych (kalek)

5.4. Podsumowanie

ROZDZIAŁ VI. INSTRUMENTY OCHRONY SOCJALNEJ STOSOWANE WOBEC OSOB SPOŁECZNIE WYOBCOWANYCH

6.1. Ochrona więźniów

6.2. Wsparcie powstańców

6.3. Wsparcie wygnańców z Prus

6.4. Ochrona służby domowej

6.5. Ochrona osób w kryzysie mieszkaniowym

6.6. Podsumowanie

ROZDZIAŁ VII. INSTRUMENTY SOCJALNE STOSOWANE W SYSTEMIE OŚWIATY

7.1. Ustrój galicyjskiego systemu oświaty

7.2. Zwalnianie ubogich z opłat szkolnych

7.3. Darmowe podręczniki dla ubogich

7.4. Pomoc stypendialna dla ubogich

7.5. Bursy i stancje

7.6. Kuchnie i herbaciarnie ludowe

7.7. Walka z analfabetyzmem jako narzędzie polepszenia socjalnego bytu ludności

7.8. Instrumenty ochrony socjalnej nauczycieli

7.9. Rola funduszu szkolnego w systemie ochrony socjalnej

7.10. Podsumowanie

ROZDZIAŁ VIII. INSTRUMENTY SOCJALNE STOSOWANE W SYSTEMIE OCHRONY ZDROWIA

8.1. Stan zdrowia mieszkańców Galicji

8.2. Ustrój galicyjskiego systemu ochrony zdrowia

8.3. Pokrywanie kosztów leczenia ubogich

8.4. Odpłatność za leki dla ubogich

8.5. Instrumenty prewencji zdrowotnej i jej wpływ na ubogich

8.6. Podsumowanie

ROZDZIAŁ IX. ADMINISTRACYJNOPRAWNE INSTRUMENTY PRZECIWDZIAŁANIA PATOLOGIOM SPOŁECZNYM

9.1. Instrumenty walki z włóczęgostwem i żebractwem

9.2. Instrumenty przeciwdziałania demoralizacji dzieci i młodzieży

9.3. Instrumenty przeciwdziałania opilstwu

9.4. Instrumenty przeciwdziałania prostytucji

9.5. Instrumenty przeciwdziałania bezrobociu

9.6. Podsumowanie

Rozdział X. Instrumenty ochrony socjalnej w okresie I wojny światowej

10.1. Nędza wojenna  407

10.2. Reglamentacja żywności  417

10.3. Ochrona socjalna rodzin w czasie wojny  423

10.4. Pomoc socjalna dla wychodźców (uchodźców)  444

10.5. Ochrona socjalna inwalidów wojennych  455

10.6. Udział organizacji społecznych w wojennej ochronie socjalnej

10.7. Podsumowanie