Комиссии по гражданско-военному порядку Краковского воеводства в эпоху Сейма

Komisje porządkowe cywilno-wojskowe województwa krakowskiego w dobie Sejmu Wielkiego (1790-1792)

Przemysław Jędrzejewski

Księgarnia Akademicka

Kraków 2024

ISBN: 978-83-8138-977-8

liczba stron: 350

okładka twarda

.

Opis wydawcy

.

Książka stanowi studium działalności dwóch instytucji administracji terenowej okrojonego po pierwszym rozbiorze województwa krakowskiego – komisji porządkowych cywilno-wojskowych powiatów krakowskiego i proszowskiego oraz lelowskiego i ksiąskiego w latach 1790-1792. Działalność komisji (w kwestiach wojskowości, sądownictwa, systemu fiskalnego, gospodarki, bezpieczeństwa publicznego, statystyki i kontroli migracji ludności, opieki zdrowotnej, spraw związanych ze stanem higieniczno-sanitarnym, opieką nad ubogimi oraz szkolnictwem elementarnym) to interesujące zagadnienie z historii administracji polskiej i z dziejów okresu reform Sejmu Wielkiego, które nie zostało dotychczas kompleksowo zbadane. Uchwycenie działań komisji z perspektywy lokalnej jest ważne, ponieważ ich omówienie wyłącznie na podstawie archiwów centralnych jest utrudnione ze względu na zniszczenia akt w czasie wojny. Monografia ma charakter nowatorski i wpisuje się w tzw. badania podstawowe – oparto się tu głównie na źródłach rękopiśmiennych, drukowanych i kartograficznych przechowywanych w archiwach, bibliotekach lub instytucjach w kraju i za granicą. Wypełnia białą plamę w polskiej historiografii i jest ważna dla rozwoju badań nad administracją okresu stanisławowskiego w Polsce, zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt wykorzystywania już od dłuższego czasu w badaniach nad różnymi problemami akt tworzonych przez komisje. Książka zainteresuje nie tylko zawodowych historyków, demografów i badaczy XVIII stulecia, ale także pasjonatów regionalistyki i dziejów lokalnych oraz genealogów. Będzie ona przydatna też dla innych badaczy. Ukazuje bowiem obraz mikrohistorii, także tej społecznej, oraz dokłada cegiełkę do poznania historii miast i wsi dawnego województwa krakowskiego.

.

Spis treści

.

ROZDZIAŁ 1. SEJM WIELKI I USTANOWIENIE KOMISJI PORZĄDKOWYCH CYWILNO-WOJSKOWYCH WOJEWÓDZTWA KRAKOWSKIEGO

1. Próby zreformowania administracji centralnej i terenowej w Rzeczypospolitej w XVIII wieku

2. Sejm Wielki i reforma administracji centralnej i terenowej – ustanowienie komisji porządkowych cywilno-wojskowych dla Litwy i Korony

3. Organizacja i struktura kancelarii krakowskich komisji porządkowych cywilno-wojskowych

ROZDZIAŁ 2. WOJSKO KORONNE W KRAKOWSKIEJ ADMINISTRACJI TERENOWEJ

1. Wojsko koronne w XVIII wieku

2. Siły zbrojne na terenie województwa krakowskiego – liczebność, kwaterunek, zaplecze socjalne i sanitarne

3. Pobór rekrutów

4. Aprowizacja armii – magazyny zbożowe, furaż i podwody

5. Problem dezercji

6. Działalność krakowskich komisji porządkowych cywilno-wojskowych w sprawach wojskowych w okresie wojny polsko-rosyjskiej 1792

ROZDZIAŁ 3. SĄDOWNICTWO I DZIAŁALNOŚĆ KRAKOWSKICH WŁADZ TERYTORIALNYCH W ZAKRESIE KOMPETENCJI POLICYJNYCH

1. Sądownictwo

2. Statystyka i kontrola migracji ludności

3. Bezpieczeństwo publiczne

4. Nadzór nad opieką zdrowotną oraz stanem higieniczno-sanitarnym

5. Szpitalnictwo w województwie krakowskim

ROZDZIAŁ 4. KONTROLA KOMISJI PORZĄDKOWYCH CYWILNO-WOJSKOWYCH NAD GOSPODARKĄ WOJEWÓDZTWA KRAKOWSKIEGO

1. System podatkowy i finansowy

2. Rolnictwo, przemysł wydobywczy, wytwórczość, handel i usługi

3. Ceny, miary i wagi

4. Drogi i komunikacja

5. Szkolnictwo parafialne