Александр Гуцва МУЖЕСТВО И НАДЕЖДА

Aleksander Gucwa ODWAGA I NADZIEJA

Historia katastrof lotniczych w Olszynach i Banicy

• Wydawca: ISBN:
• Sikorsky - Tomasz Sikorski (2013): 978-83-935946-1-0
• stron: 176
• format B5, kredowy papier, okładka kartonowa

Alianckie zrzuty dla Powstania Warszawskiego 1944 były wielokrotnie opisywane. Ta część historii ostatniej wojny do dzisiaj wywołuje zrozumiałe emocje, jest bowiem przykładem niezwykłej ofiarności i żołnierskiego bohaterstwa. Loty polskich, brytyjskich, południowoafrykańskich załóg czterosilnikowych bombowców Halifax i Liberator odbywały się na granicy możliwości ludzi i sprzętu, co odzwierciedliły ogromne straty.

Aleksander Gucwa, mieszkający w Sękowej k/Gorlic nauczyciel wychowania fizycznego, społecznik, zainspirowany wynikami tych badań wykonał ogromną pracę dokumentalistyczną. Zebrał  bogaty materiał dotyczący lotników obu załóg: życiorysy, relacje, zdjęcia, dokumenty. Zainicjował powstanie Społecznego Komitetu Budowy Pomników, którego działania pod jego przewodnictwem doprowadziły do przebudowy pierwotnych monumentów w Banicy (2009) i Olszynach (2010) oraz weryfikacji treści ich tablic.

W książce „Odwaga i nadzieja”, Autor przedstawił losy poległych lotników, historię obu strąceń i przebieg badań, które doprowadziły do jej wyjaśnienia. Pierwszy nakład został szybko wyczerpany. Proponowane tu Czytelnikowi rozszerzone i poprawione drugie wydanie zrealizowane zostało w roku 2013 przez firmę SIKORSKY Tomasz Sikorski, zanim powstała Oficyna Pamiątki Przeszłości. Książka ma format B5, 176 stron,  okładka to solidny karton. Książka zawiera dużą ilość zdjęć wydrukowanych w sepii, indeks nazwisk oraz indeks nazw geograficznych.

Ze „SŁOWA OD WYDAWCY”

W całym czynie zbrojnym polskiego żołnierza i aliantów  trudno znaleźć epizody o podobnej dramatyczności. Dla niesienia pomocy Powstańcom z odległej, bezpiecznej bazy startowali lotnicy z niewielką szansą na wykonanie zadania i szczęśliwy powrót.

Podczas zrzutów dla Powstania wystąpiło ogromne nasilenie strat w krótkim czasie. Część samolotów strąconych w drodze nad Warszawę, nad samym miastem lub w drodze powrotnej upadło na terenie opanowanym przez wroga, część na obszarach zajętych przez Powstańców czy oddziały partyzanckie. Z powodu licznych niekorzystnych uwarunkowań wiedza o losach strąconych załóg nie była kompletna a w przyjmowanych  oficjalnie  wersjach zdarzeń trafiały się błędne ustalenia.

Odnośnie dwóch miejsc w Beskidzie Niskim związanych z upadkami samolotów niosących pomoc Powstaniu - Olszyn i Banicy,  przez ponad pół wieku funkcjonowała wersja utrzymywana  przez Krakowski Klub Seniorów Lotnictwa. Według niej Liberator EW-275 R ciężko uszkodzony przez wroga w rejonie Olszyn k/Gorlic, gdzie zginęło pięciu lotników, przeleciał jeszcze 40 km i upadł w Banicy, gdzie ponieśli śmierć pozostali dwaj członkowie załogi.  Przez długie lata w literaturze popularnej, popularno naukowej i naukowej podawany był opis zdarzeń   utrzymywany przez KKSL. Prawda historyczna okazała się jednak zupełnie inna. Olszyny i Banica to miejsca upadków dwóch różnych samolotów: Liberatora o wymienionym wyżej numerze taktycznym i Halifaxa JP 295 P uznawanego przez kilkadziesiąt lat za zaginionego nad Adriatykiem. Do ustaleń tych doprowadziły kilkunastoletnie badania grupy pasjonatów historii polskiego lotnictwa czasu ostatniej wojny.

T. S.