Персонажи. Психологический журнал №9/2015.

Charaktery. Magazyn psychologiczny nr 9/2015.

Miesięcznik „Charaktery” to pierwszy w Polsce ogólnopolski magazyn psychologiczny. Pismo wydawane jest od 1997 roku. To jedyny popularnonaukowy miesięcznik poświęcony psychologii, który popularyzuje wiedzę psychologiczną w sposób zrozumiały dla przeciętnego człowieka. W „Charakterach” publikowane są artykuły pisane przez wybitnych polskich i zagranicznych autorów, ekspertów w swojej dziedzinie.

To wspaniałe, kiedy myślimy sobie: „Nie wiedziałem, że to potrafię”, „Nie spodziewałem się tego po sobie”.

Każdy z nas chciałby odkryć w sobie jakiś talent, najlepiej wiele. A odkryć można to tylko, co istnieje, choć pozostaje nieznane. Kryje się za tym przekonanie, że talenty mamy ukryte gdzieś w sobie. Trzeba tylko szukać. Idea ta wydaje mi się dość wątpliwa.

Jeśli chcemy dowiedzieć się czegoś nowego o sobie, pozostaje spełnić kilka warunków. Po pierwsze, musimy być uważni, a to wcale nie jest łatwe, gdy chodzi o siebie. Trzeba bowiem uczynić siebie przedmiotem obserwacji, a ta tylko wtedy jest coś warta, gdy jest w miarę obiektywna. Tu zaś o żadnym obiektywizmie mowy być nie może. Najczęściej skazani jesteśmy na przypadkowe konfrontacje z samym sobą, na przykład, gdy znienacka zobaczymy siebie w lustrze albo usłyszymy nieuprzedzeni nagranie własnego głosu. Bywamy zaskoczeni, bo myśleliśmy, że jest z nami inaczej. Takie konfrontacje z samym sobą są na ogół przykre, bo ukazują nam różnice między tym, jacy jesteśmy, i tym, jacy chcielibyśmy być. Po drugie, odkryjemy w sobie coś nowego, a może nawet zaskakującego, gdy zrobimy coś, czego dotąd nie robiliśmy – nieważne z wyboru czy z konieczności. Często wiąże się to ze zmianą warunków. A więc, po trzecie, możemy dokonać odkryć na swój temat, gdy znajdziemy się – też nieważne, czy z wyboru, czy z konieczności – w sytuacji nowej, a więc trudnej.

Mówiąc krótko, musimy skonfrontować się ze zmianą w sposobie swego działania lub w warunkach, te zmiany zaś sprawią, że nie pozostaniemy tacy, jacy byliśmy. Czy to będzie zmiana przywołana (z twojego potencjału), czy zmiana wywołana, choć to poważny problem filozoficzny, jest tutaj kwestią drugorzędną. Jedna z najważniejszych (w każdym razie dla mnie) prawd psychologicznych głosi, że zmiana rodzi zmianę, odkrycie rodzi inne odkrycie.

Zmiany wymuszone wymagają dobrej orientacji i radzenia sobie ze stresem. Trzeba bowiem trafnie rozpoznać wymagania i mądrze skorzystać ze swych umiejętności, a nieraz odkryć lub nauczyć się nowych sposobów działania. To wyzwanie, ale większość z nas dobrze sobie z tym radzi.

Najciekawsze są zmiany intencjonalne, odwołujące się do własnych pomysłów na siebie. Przede wszystkim dlatego, że wymagają pokonania wewnętrznego oporu. To, co dobrze znane, solidnie utrwalone, jest przecież sprawdzone, przewidywalne i – w konsekwencji – bezpieczne. Zrezygnowanie z tego wymaga odwagi, produktywnej wyobraźni, ale też samozaparcia czy choćby uporu. Potrzebna jest długotrwała samokontrola. Przedmiot zmiany jest tu mniej ważny. To, co jednym wydaje się ważne i warte ciężkiej pracy, innym może wydać się głupie i niewarte uwagi. Dlatego – nawet jeśli nam się wydaje, że mamy rację – unikajmy oceniania cudzych wysiłków na rzecz zmiany, bo przecież widz i aktor to nie to samo. Jest wspaniale, kiedy podoba im się to samo, ale nie jest tragedią, jeśli gusta mają odmienne. Jeśli ktoś chce schudnąć, ktoś nagle zaczyna chodzić na siłownię, albo na emeryturze chce nauczyć się pływać, jeśli ktoś zabiera się do pisania powieści, a ktoś inny do projektowania ogrodów – dajmy mu do tego prawo. Nie komentujmy, nie pomstujmy.

Myślę, że każdy ma potrzebę odkrywania i budowania lepszego Ja. Każdemu przydaje się to niezwykłe poczucie zaskoczenia sobą samym. To wspaniałe, kiedy myślimy sobie: „Nie wiedziałem, że to potrafię”, „Nie spodziewałem się tego po sobie”. Wtedy czujemy, że rośniemy, więc dajmy sobie szanse rosnąć. Odkrywajmy wszelakie talenty w sobie, ale potem ciężko pracujmy, by ich nie zmarnować.

Wiesław Łukaszewski, psycholog osobowości, autor m.in. książki „Udręka życia”, za którą w 2011 roku otrzymał Nagrodę Teofrasta.

Stron: 116.