Мендзыжеч. Город и замок в 9-14 веках.

Streszczenie w języku angielskim                                                                                                       Badania Międzyrzecza, ważnego ośrodka na zachodnich rubieżach państwa Piastów, w Ziemi Lubuskiej, dostarczyły materiałów archeologicznych dla obserwacji pełnego cyklu przemian wczesnośredniowiecznego grodu: od lokalnego gródka przedpaństwowego, poprzez kolejne fazy funkcjonowania tam prowincjonalnego ośrodka kasztelańskiego w ramach ustroju prawa książęcego, aż do okresu schyłkowego, spowodowanego zmianą warunków gospodarczo-społecznych i prawnych późnego średniowiecza. Praca Międzyrzecz. Gród i zamek w wiekach IX-XIV przedstawia rezultaty badań wykopaliskowych w Międzyrzeczu z lat 1954-1961: obiekt i jego dzieje, prace terenowe i gabinetowe, stosowane w nich metody, warstwy grodu, podgrodzia i zamku, poszczególne rodzaje znalezisk, zasiedlenie okolic Międzyrzecza we wczesnym i późnym średniowieczu, próbę ustalenia lokalizacji klasztoru Pięciu Braci Męczenników. Na przykładzie niektórych stron ówczesnego życia codziennego, obserwowanych w tego rodzaju ośrodku w dłuższej perspektywie czasowej, wyraźnie rysuje się doniosłość przemian kulturowych, przez jakie przechodziło państwo ostatnich Piastów – przełomu o podobnym znaczeniu, jak lepiej udokumentowany wczesnopiastowski.

Spis treści

O autorach

Wstęp ( Stanisław Kurnatowski )

I. Charakterystyka stanowiska i prowadzonych tam badań ( Stanisław Kurnatowski )

I.1. Dzieje Międzyrzecza w świetle źródeł pisanych

I.2. Położenie badanego obiektu

I.3. Badania terenowe

I.4. Metody eksploracji i dokumentacji

I.5. Opracowywanie materiałów z prac wykopaliskowych

II. Gród i podgrodzie wczesnośredniowieczne (Beata Banach, Iwona Chrzanowska-Wawrzyniak, Bogdan Kościński, Stanisław Kurnatowski , Alina Urbańska-Łosińska , Kinga Zamelska-Monczak)

II.1. Pierwotne ukształtowanie terenu

II.2. Wczesnośredniowieczne fazy osadnicze wnętrza grodu. Fazy: I–IX

II.3. Wczesnośredniowieczne fazy osadnicze podgrodzia. Fazy: I–IV

II.4. Umocnienia grodu i podgrodzia

III. Gród i zamek późnośredniowieczny (Beata Banach, Stanisław Kurnatowski , Alina Urbańska-Łosińska , Kinga Zamelska-Monczak)

III.1. Późnośredniowieczne fazy osadnicze wnętrza grodu. Fazy: X–XI

III.2. Faza osadnicza z czasów budowy zamku murowanego. Faza XII

III.3. Najstarsza faza osadnicza wnętrza zamku. Faza XIII

IV. Analiza materiałów archeologicznych i bioarcheologicznych

IV.1. Ceramika naczyniowa z faz wczesnośredniowiecznych – podsumowanie (Kinga Zamelska-Monczak)

IV.2. Zabytki wydzielone z warstw wczesnośredniowiecznych grodu i podgrodzia (stan. 1 i 1a) (Beata Banach)

IV.3. Analiza ceramiki naczyniowej z późnośredniowiecznych faz osadniczych (Kinga Zamelska-Monczak)

IV.4. Zabytki wydzielone z warstw późnośredniowiecznych (Beata Banach

IV.5. Monety z międzyrzeckiego grodziska-zamczyska – na nowo (Tadeusz Szczurek)

IV.6. Pozostałości średniowiecznych pracowni szklarskich (Joanna Sawicka)

IV.7. Wojownik z wczesnośredniowiecznego Międzyrzecza (Judyta J. Gładykowska-Rzeczycka)

IV.8. Analiza porównawcza czaszki oraz przyżyciowej wysokości ciała wojownika z Międzyrzecza (Tomasz Kozłowski)

IV.9. Gospodarka zwierzętami w czasach rozwoju grodu i zamku w Międzyrzeczu na podstawie badań archeozoologicznych średniowiecznych szczątków ze stanowiska nr 1 (Marzena Makowiecka, Daniel Makowiecki)

IV.10. Identyfikacja zoologiczna przedmiotów z kości i poroża, odkrytych w Międzyrzeczu w warstwach grodziska (stan. 1) i podgrodzia (stan. 1a) (Marzena Makowiecka, Daniel Makowiecki)

IV.11. Szczątki roślinne z wczesnośredniowiecznych faz osadniczych (I–IX) grodu w Międzyrzeczu (stan. 1) (Andrzej Dzięczkowski)

IV.12. Źródła archeobotaniczne z faz późnośredniowiecznych (X–XIII) w Międzyrzeczu, stan. 1 (Joanna Koszałka)

IV.13. Wyniki datowania radiowęglowego materiału archeologicznego z grodu w Międzyrzeczu i z jego najbliższej okolicy (Tomasz Goslar)

V. Międzyrzecz i okolice w średniowieczu (VI–XV w.) – w świetle dawnych i najnowszych badań archeologicznych (Agnieszka Indycka, Tadeusz Łaszkiewicz)

V.1. Badania okolic Międzyrzecza

V.2. Badania na terenie miasta Międzyrzecza

V.3. Ciekawsze wyniki badań stanowisk wczesnośredniowiecznych w okolicy Międzyrzecza

V.4. Wykaz stanowisk archeologicznych w okolicy Międzyrzecza z okresu średniowiecza (VI–XV w.)

VI. Ogólne omówienie wyników badań ( Stanisław Kurnatowski )

VI.1. Wczesnośredniowieczne fazy osadnicze grodu i podgrodzia

VI.2. Charakterystyka przemian grodu we wczesnym średniowieczu

VI.3. Późnośredniowieczne fazy osadnicze grodu i zamku

VI.4. Późnośredniowieczne przemiany ośrodka międzyrzeckiego

Bibliografia

Summary ( Stanisław Kurnatowski )

Indeks osób

Indeks nazw geograficznych i etnicznych

Spis rycin

Spis tabel