Завихост в раннем средневековье

Streszczenie w języku angielskim, zawiera płytę CD                                                                                                    Zawichost to ośrodek, który zgodnie z późnośredniowieczną tradycją, odnotowaną przez Jana Długosza, uznawano za czołowy na Sandomierszczyźnie - caput terrae Sandomiriensis. W historiografii powraca myśl, iż tu właśnie należy szukać zalążków struktury politycznej i kościelnej, która stanic się później podstawą tożsamości ziemi sandomierskiej.

W badaniach nad początkami i rozwojem Zawichostu, zainicjowanych i prowadzonych od lat 50. XX w. przez Instytut Historii Kultury Materialnej PAN, kontynuowanych w latach 1994-1999 jako prace Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, w sposób niezwykle sugestywny zaistniało harmonijne, efektywne współdziałanie między badaczami reprezentującymi różne specjalności. Udało się przy tym skłonić do współpracy wybitnych specjalistów, nie tylko archeologów i historyków, ale również geologów i geomorfologów czwartorzędu, geofizyków, antropologów, historyków architektury. Kluczową rolę w badaniach odegrały wyniki prac wyko paliskowych, które, przynosząc wiele niezwykłych odkryć, umożliwiły weryfikację wcześniejszych ustaleń.

Efektem wieloletnich prac jest tom Zawichost we wczesnym średniowieczu - monografia prezentująca stan badań ośrodka zawichojskiego wraz z obecną ich aktualizacją.

{tab Opis}

Zawichost to ośrodek, który zgodnie z późnośredniowieczną tradycją, odnotowaną przez Jana Długosza, uznawano za czołowy na Sandomierszczyźnie – caput terrae Sandomiriensis. W historiografii powraca myśl, iż tu właśnie należy szukać zalążków struktury politycznej i kościelnej, która stanic się później podstawą tożsamości ziemi sandomierskiej.

W badaniach nad początkami i rozwojem Zawichostu, zainicjowanych i prowadzonych od lat 50. XX w. przez Instytut Historii Kultury Materialnej PAN, kontynuowanych w latach 1994–1999 jako prace Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, w sposób niezwykle sugestywny zaistniało harmonijne, efektywne współdziałanie między badaczami reprezentującymi różne specjalności. Udało się przy tym skłonić do współpracy wybitnych specjalistów, nie tylko archeologów i historyków, ale również geologów i geomorfologów czwartorzędu, geofizyków, antropologów, historyków architektury. Kluczową rolę w badaniach odegrały wyniki prac wykopaliskowych, które, przynosząc wiele niezwykłych odkryć, umożliwiły weryfikację wcześniejszych ustaleń.

Efektem wieloletnich prac jest tom Zawichost we wczesnym średniowieczu – monografia prezentująca stan badań ośrodka zawichojskiego wraz z obecną ich aktualizacją.

Spis treści

O autorach

Wprowadzenie

1. Słowo wstępne ( Eleonora Tabaczyńska , Stanisław Tabaczyński)

2. Zawichost – dzieje badań (Dariusz Wyczółkowski)

3. Sposób prowadzenia prac (Dariusz Wyczółkowski)

Historia Zawichostu – dotychczasowe ustalenia

I. Zawichost we wcześniejszym średniowieczu ( Tadeusz Lalik )

II. Osady służebne pod Sandomierzem i Zawichostem (Leszek P. Słupecki)

III. Bitwa pod Zawichostem, niedziela 19 czerwca 1205 (Leszek P. Słupecki)

IV. Bitwa pod Zawichostem w świetle źródeł przeddługoszowych – próba nowego spojrzenia (Karol Kollinger)

V. Wokół lokacji Sandomierza i Zawichostu (Roman Chyła)

VI. Sieć parafialna zaplecza Zawichostu (Dariusz Wyczółkowski)

VII. Kult świętego Maurycego i Legionu Tebańskiego w Zawichoście ( Teresa Dunin-Wąsowicz )

Topografia Zawichostu

VIII. Geologiczne i geomorfologiczne warunki rozwoju zespołu osadniczego na Wzgórzu Zawichojskim( Henryk Maruszczak )

IX. Wybrane zagadnienia topografii średniowiecznego Zawichostu (Jolanta Nogaj-Chachaj)

X. Topografia Zawichostu do czasu lokacji. Z perspektywy archeologii (Dariusz Wyczółkowski)

Badania wokół kościoła Św. Maurycego

XI. Rozpoznanie geofizyczne rejonu skarpy wiślanej w pobliżu kościoła Wniebowzięcia NMP w Zawichoście (Krzysztof Misiewicz)

XII. Stratygrafia stanowiska „NMP” z reliktami tetrakonchosu (Stanisław Tabaczyński, Dariusz Wyczółkowski, Dorota Cyngot)

XIII. C hronologia stanowiska „NMP” (Dariusz Wyczółkowski)

XIII.1. Fazy użytkowania terenu

XIII.2. Datowanie materiałów związanych z budową kościoła i użytkowaniem cmentarzyska metodą C14 175

XIV. Tetrakonchos w Zawichoście (pod wezwaniem św. Maurycego?): analiza reliktów, problem rekonstrukcji i genezy formy (Teresa Rodzińska-Chorąży)

XV. Niektóre rezultaty badań petroarcheologicznych skalnego materiału budowlanego kościoła pw. św. Maurycego w Zawichoście (Janusz Skoczylas, Leonard Jochemczyk)

XVI. Cmentarzysko przy kościele Świętego Maurycego w Zawichoście. Uwagi wstępne (Dariusz Wyczółkowski)

XVII. A naliza ludzkich szczątków kostnych z cmentarzyska przy kościele św. Maurycego w Zawichoście (Janusz Piontek)

XVIII. Przypadki patologii kośćca ludności z cmentarzyska w Zawichoście (Wanda Kozak-Zychman, Ewa Pilarska)

XIX. Ceramika ze stanowiska przy kościele św. Maurycego w Zawichoście (Krzysztof Tomczak)

XX. Zabytki wydzielone ze stanowiska przy kościele św. Maurycego w Zawichoście (Monika Komuda)

XXI. Wyniki badań nad wczesnośredniowiecznymi fragmentami tkanin z Zawichostu z grobu 314 (Agnieszka Bełcikowska-Bramowicz)

Badania w pobliżu kościoła św. Jana Chrzciciela

XXII. Stanowisko „Św. Jan”, wykop „Sad”. Badania weryfikacyjne w 1996 r. (Mariusz Wyczółkowski)

Zawichost we wczesnym średniowieczu

XXIII. Ceramika ze stanowiska przy kościele św. Jana Chrzciciela (Joanna Lange-Kostrzewa)

XXIV. Zabytki wydzielone ze stanowiska przy kościele św. Jana Chrzciciela (Monika Komuda)

"Caput terrae Sandomiriensis”

XXV. Zawichost – ,,caput terrae Sandomiriensis”? ( Eleonora Tabaczyńska , Stanisław Tabaczyński)

Summary

Bibliografia

Indeksy

Indeks osób

Indeks geograficzny i etniczny

Spis rycin i tabel w tomie

Spis rycin i tabel na płycie CD